Hayvanat bahçesi

Yabani hayvanların beslenip bakıldığı, halka seyrettirildiği yerdir. Bulunduğu ülkeye göre enteresan bazı deve, kedi, köpek gibi hayvanlar da hayvanat bahçesinde bulunabilir. Dünyanın hemen bütün büyük şehirlerinin birer hayvanat bahçesi bulunur. Türkiye’de de İstanbul, Ankara ve İzmir'de hayvanat bahçeleri vardır. Hayvanat bahçelerinin çok eski bir tarihi vardır. İnsanlar eski zamanlardan beri yabani hayvanları beslemeye, onların hayatını incelemeye karşı bir eğilim duymuştur.

M.O. 1100 yılında yaşayan Çin İmparatoru Vu-Vang'ın sarayının bahçesinde bir hayvanat bahçesi kurduğu ve buraya, «Bilgi Bahçesi» adını verdiği bilinmektedir. Eski Mısır'da İmparatoriçe Hatasu da büyük bir hayvanat bahçesi kurdurmuştu. Buralara hayvan sağlamak için avcılarını göndererek yabani hayvanlar yakalatırdı. Babil krallarından birinin de yabani hayvan avlattığı bilinmektedir. Eski Yunanlılar ve Romalılar da yabani hayvanlara meraklıydılar. Filozof Aristoteles'in canlı hayvan koleksiyonu ünlüydü.

Romalılar ise daha çok gladyatör oyunları için yırtıcı hayvanlar avlatırdı. M.O. 29 yılında İmparator Augustus'un Afrika'dan getirilme 600 hayvanı, bunun dışında 400'den fazla kaplan, 300'e yakın arslanı olduğu bilinmektedir. Ortaçağ'da, Floransa'da küçük bir hayvanat bahçesi kurulmuştu. O devirde zengin aileler kendi zevkleri için malikanelerinin bahçesinde küçük ölçüde yabani hayvan beslerlerdi. Marko Polo da hatıralarında 13. yüzyılda Çin İmparatoru Kubilay'ın sarayında birçok yabani hayvan bulunduğundan bahseder.

hayvanat bahçesi

Eski hayvanat bahçelerinin en ünlüsü Fransa Kralı 14. Louis'in Versailles Sarayı'nın bahçelerinde kurduğu hayvanat bahçesidir. Kral, içinde çok çeşitli hayvanların barındığı bu bahçe için yılda yüz binlerce lira harcamaktan çekinmiyordu. Daha sonra hayvanat bahçesi yapma merakı ilerledi ve 19. yüzyıldan sonra dünyanın bütün büyük şehirlerinde hayvanat bahçeleri kurulmasına başlandı. Bu çeşit hayvanat bahçelerinin dışında deniz canlılarını seyrettirmek İçin de büyük akvaryumlar yapılır. Bunlar da bir bakıma hayvanat bahçesi sayılabilir.

Bu çeşit ilk akvaryum 1835'te Londra'da açılmıştır. Bugün Amerika'da bu çeşit büyük akvaryumlar vardır. Hayvanat bahçeleri, adını duyup, resmini gördüğümüz hayvanları yakından incelememizi sağlamak bakımından gerçekten öğretici bir değer taşır. Modern hayvanat bahçelerinde her hayvanın bulunduğu yerde o hayvanın özelliklerini anlatan tabelalar bulunur ki, bunlar da bilgi vermek bakımından çok faydalıdır.

Hayvanat bahçeleri bir müdürün idaresinde bulunur. Her hayvanin veya hayvanlar grubunun ayrı bir bakıcısı vardır. Bunlar hayvanın yemeğini yedirir, bakımını yaparlar. Bir hayvanat bahçesindeki hayvanlar daima baytar kontrolünde bulunurlar. Büyük hayvanat bahçelerinin özel hayvan hastaneleri vardır. Hayvanat bahçeleri belediyeden, hükümetten yardım görürler. Washington'daki devlet hayvanat bahçesinin yıllık masrafı bizim paramızla 5.000.000 liranın üstündedir.

Dünyanın her yerinde hayvanat bahçelerinin sayısı gittikçe artmaktadır. Gelişmiş ülkelerde bazı ormanlık sahalar milli parklar haline getirilerek hayvanların buralarda serbest olarak yaşamaları sağlanmıştır. Tarihi: Hayvanat bahçelerinin tarihi çok eskidir. M.Ö. 12. yüzyılda Çin İmparatorluğunda Chou Sülalesinin ilk kralı Wen, sarayının yanında, imparatorluğunun farklı yerlerinden getirttiği hayvanların konulduğu bir bahçe yaptırmıştı. Eski Mısır’da, yabani hayvanların bulunduğu bahçeler tapınakların yakınında bulunurdu.

hayvanat bahçesi

Eski Yunanlılar ilk başlarda kuşları, daha sonra da memelileri toplayıp kolleksiyonlar meydana getirmişlerdir. Filozof Aristo’nun böyle bir kolleksiyona sahip olduğu ve bunların koruyuculuğunu da İskender’in askerlerinin yaptığı meşhurdur. Romalıların da böyle kolleksiyonları vardı. Bu kolleksiyonlarda hayvan sayısı çok fazla idi. Bunların arasında yüzlerce arslan, kaplan ve leopar da bulunuyordu. Bunların çoğu arenalardaki gösterilerde kullanılırdı.

797 senesinde İslam halifesi Harun Reşid, Kral Şarlman’a bir fil ve birçok maymundan meydana gelen hediye hayvanlar yollamıştı. On üçüncü yüzyılda yaşamış olan meşhur seyyah Marko Polo, Kubilay Hanın sarayında, birinde arslanlar, kaplanlar, leoparlar, suaygırları ve yaban eşekleri, diğerinde de gergedanlar ve fillerin bulunduğu iki hayvanat bahçesi gördüğünü yazar.

Avrupa’nın birçok şehrinde hayvanat bahçesine rastlanır. Fransa’da Vincennes, Bois de Boulogne ve Paris şehirlerinde olmak üzere başlıca üç hayvanat bahçesi vardır. İsviçre’de de üç hayvanat bahçesi bulunur. Bunlar Basle, Berne ve Zürich’dedir. Almanya’da iki cihan harbi arasında 20 hayvanat bahçesi mevcuttu. Bunların en büyükleri Berlin, Frankfurt, Main, Münih, Leipzig, Dersden ve Köln şehirlerindeydi. Bunların çoğu savaş esnasında bombalandı. Savaş sonrası hemen hemen hepsi yeniden düzenlendi, geliştirildi. Viyana- Schönburnn’daki hayvanat bahçesi Avrupa’nın ilk hayvanat bahçesidir. Budapeşte hayvanat bahçesi özellikle Avrupa kuşlarından meydana gelen kolleksiyonu ile meşhurdur.

İngiltere’de en büyük hayvanat bahçesi olan Regent’s Park, Londra’dadır. İrlanda’nın başkenti Dublin’deki hayvanat bahçesi arslanları ile ünlüdür. Amsterdam ve Rötterdam’da da hayvanat bahçeleri mevcut olup, ikincisi daha büyüktür. Stockholm’deki hayvanat bahçesi sadece Kuzey Avrupa hayvanlarını teşhir eder. Rusya’da 25 hayvanat bahçesi vardır. En büyüğü Moskova’da bulunanıdır. Roma, Lizbon, Barselona ve Madrid şehirlerinde de büyük hayvanat bahçeleri vardır. Meksika, Kanada ve ABD’deki hayvanat bahçelerinin hemen hemen hepsi büyüktür. Kanada’da Quebec’de, Quebec Zooloji Cemiyeti, Kanada’da yaşayan mahalli hayvanlardan müteşekkil bir kolleksiyona sahiptir.

Toronto’da birçok yabancı hayvan bulunmaktadır. Yıllık Toronto Sergisinin "çocuk kısmı" hayli ilgi çekicidir. Meksika’da Aztek toplumunun, İspanyol mezaliminden evvel birçok hayvan kolleksiyonu vardı. Bunlardan Chapultepec’teki hayvanat bahçesi hala ayaktadır. Amerika Birleşik Devletlerinde hemen hemen bütün büyük şehirlerde hayvanat bahçesi bulunmaktadır. Burada ilk hayvanat bahçesi, Philadelphia’da 1859’da kurulmuş ve 1874’de teşhire açılmıştır. Bunu Cincinatti takib etti. ABD’deki en büyük hayvanat bahçeleri Bronx (Newyork), St. Louis, Tedroit, San Drego ve iki tane olmak üzere Chicage şehirlerindedir. Bunların bazılarında giriş ücreti yoktur.

Şili’de büyük bir hayvanat bahçesi ve Brezilya Balem’de küçük fakat şirin bir zooloji-botanik bahçesi vardır. Bu bahçede daha çok amazon hayvanları bulunur. Bombay ve Karaçi-Pakistan şehirlerinde de mükemmel hayvanat bahçeleri bulunmaktadır. Bölge prenslerinden birçoğunun da özel kolleksiyonlarına rastlanır. Endonezya ve Malezya’da ikişer tane olmak üzere ilginç kolleksiyonlara sahip hayvanat bahçeleri vardır. Asya’daki hayvanat bahçelerinin çoğu İkinci Cihan Harbi esnasında yıkılmış fakat savaştan sonra tamir edilip, çoğu eskisinden daha güzel hale sokulmuştu. Japonya’da üç düzine zoolojik kolleksiyon mevcut olup, şahsi olanlarına da rastlanır.

Bunların en büyükleri Tokyo, Nagoya, Kobe, Osaka ve Kyoto hayvanat bahçeleridir. İkinci Cihan Harbinden sonra Kongo’da Kinşasa, Kisangani, Lubumbaşi şehirlerinde de hayvanat bahçeleri kurulmuştur. Yurdumuzda ilk hayvanat bahçesi, Sultan İkinci Abdülhamid Han tarafından Yıldız Sarayının bahçesinde kuruldu. İstanbul’da Gülhaneparkı, Ankara’da Atatürk orman Çiftliği, İzmir’de kültür Parkı modern hayvanat bahçelerine sahiptir. Hayvanların bulundukları yerlerde ziyaretçilere bilgi vermek için her hayvanın özelliğini açıklayan tabelalar bulunmaktadır.

Sözlükte "hayvanat bahçesi" ne demek?

1. Genellikle her tür hayvanın doğal koşullarda beslendiği, korunduğu, sergilendiği büyük bahçe.

Hayvanat bahçesi kelimesinin ingilizcesi

n. zoo, zoological garden, menagerie